บทที่ 6 การตอนกิ่ง Layering

วัตถุประสงค์

	1. บอกถึงปัจจัยที่มีผลต่อการออกรากของกิ่งตอนได้
	2. อธิบายขั้นตอนการตอนกิ่งแบบต่างๆ ได้
	3. บอกถึงข้อดีและข้อเสียของการตอนกิ่งเปรียบเทียบกับวิธีการขยายพันธุ์แบบอื่นได้

ความหมายของการตอนกิ่ง

เป็นวิธีการขยายพันธุ์แบบไม่ใช้เพศ โดยวิธีการชักนำให้ เกิดรากในกิ่งหรือรากของต้นพืชที่ใช้เป็นต้นแม่ก่อน แล้วจึงตัดส่วนที่มีรากนั้นนำไปปลูกเป็นต้นใหม่ต่อไป ต้นที่เกิดขึ้นนี้เรียกว่า layer การตอนกิ่งอาจเกิดขึ้นได้เอง ตามธรรมชาติ (by naturally)หรือโดยการกระทำให้เกิดขึ้น จากมนุษย์ (by artificially)ขณะที่มีการเกิดรากในกิ่งตอนพืช จะยังได้รับแร่ธาตุอาหารและน้ำอย่างต่อเนื่อง ทำให้กิ่ง และใบมีความสามารถในการสังเคราะห์แสงได้ตามปกติ จึงเป็นวิธีการที่ทำได้ง่าย แต่อาจใช้เวลานานกว่า วิธีการขยายพันธุ์แบบอื่นๆ เป็นวิธีที่นิยมใช้กับพืชที่ใช้เวลา ในการออกรากนาน ทำให้กิ่งได้รับน้ำและแร่ธาตุอาหาร ก่อนการเกิดจุดกำเนิดราก

ดังนั้นความสำเร็จของการตอนกิ่งจึงขึ้นอยู่กับ การปฏิบัติต่างๆ ให้กิ่งมีการสะสมอาหารพวก คาร์โบไฮเดรต ออกซิน และสภาพแวดล้อมที่ เหมาะสมต่อการเกิดรากเป็นต้นใหม่ได้ ในการ ผลิตกิ่งพันธุ์ทางการค้าด้วยวิธีการตอนกิ่ง มักใช้กับ พืชที่หาได้ยากไม่สามารถขยายพันธุ์ได้ด้วยวิธีอื่น และในกรณีที่ต้องการต้นใหม่ที่มีขนาดใหญ่เพื่อการ ใช้ประโยชน์ได้เร็ว ไม่ต้องเสียเวลาในการปลูกเลี้ยง อย่างไรก็ตามข้อเสียของการตอนกิ่งนั้นต้องมีต้นแม่ที่ปลูกอยู่ จึงใช้เนื้อที่มากและได้ต้นใหม่จำนวนไม่มากนัก จึงเป็นข้อจำกัดในการขยายพันธุ์ให้ได้ปริมาณมาก

ปัจจัยที่มีผลต่อการออกรากของกิ่งตอน

1.การขัดขวางการลำเลียงอาหารจากการสังเคราะห์แสงของใบลงสู่ส่วนล่างในขณะที่กิ่งใบได้รับน้ำและแร่ธาตุอาหารอย่างต่อเนื่อง ทำให้เกิดการสะสมอาหารบริเวณรอยควั่น หรือบาดแผลของกิ่ง จึงเกิดการสร้างรากได้

2. การไม่ได้รับแสงบริเวณที่เกิดรากโดยการใช้วัสดุหุ้มบริเวณรอยควั่น หรือกลบทับกิ่งด้วยดินเพื่อกระตุ้นการเกิดราก

3. การปรับสภาพแวดล้อมบริเวณที่เกิดรากให้เหมาะสม เช่น การใช้วัสดุที่มีความชื้น มีการระบายอากาศได้ดี และปรับอุณหภูมิ ได้เหมาะสม

4. การทำให้กิ่งอยู่ในระยะเยาว์วัยโดยการตัดกิ่งบริเวณโคนหรือ โน้มกิ่งให้เกิดกิ่งใหม่ช่วยให้กิ่งย้อนสู่ระยะเยาว์วัย(rejuvenation) จึงออกรากได้ง่ายขึ้น

การตอนกิ่งแบบต่างๆ

การตอนกิ่งที่เกิดจากการกระทำโดยมนุษย์ (by artificially)

1. การตอนกิ่งแบบ Air Layering ( อากาศ )
2. การตอนกิ่งแบบ Tip Layering
3. การตอนกิ่งแบบ Simple Layering
4. การตอนกิ่งแบบ Compound Layering
5. การตอนกิ่งแบบ Stool Layering

หลักเกณฑ์ในการตอนกิ่ง
1. การทำบาดแผลหรือควั่นกิ่ง เพื่อขัดขวางการลำเลียงอาหาร
2. การทำให้กิ่งบริเวณที่จะเกิดรากไม่ได้รับแสง
3. การใช้สารเร่งรากกระตุ้นการเกิดรากบริเวณที่มีการสะสมอาหาร
4. ปรับสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมต่อการเกิดราก เช่น ใช้วัสดุที่มีความชื้น ระบายอากาศได้ดี มีความคงตัวและมีสภาพอุณหภูมิพอเหมาะ

การตอนกิ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ (by naturally)

1. Runners
2. Stolons
3. Offsets
4. Suckers
5. Crown